liuto fantasma

Liuto fantasma to elektroakustyczna instalacja dźwiękowa inspirowana postacią Diomedesa Cato. Jej podstawowym materiałem są nagrania lutni, poddane zarówno subtelnym przekształceniom, jak i radykalnym transformacjom, które często całkowicie zacierają ślady ich pochodzenia.

Oniryczne i mroczne brzmienia tworzą rodzaj muzycznego przywoływania duchów – pojawiających się jako odległe echa, ulotne plamy dźwiękowe i wyłaniające się z ciszy struktury. Dzięki technikom muzyki elektroakustycznej przestrzeń Piwnicy Romańskiej zostanie zanurzona w stale zmieniającym się krajobrazie akustycznym, w którym dźwięki zdają się dochodzić z różnych kierunków i odległości.

​

Instalacja została zbudowana z wielu niezależnych warstw i pętli, dzięki czemu jej obraz dźwiękowy nieustannie ewoluuje, tworząc za każdym razem nieco inne doświadczenie słuchania. W zabytkowej przestrzeni Piwnicy Romańskiej dźwięki będą nieustannie zmieniać swoje położenie, kształt i wzajemne relacje, tworząc za każdym razem nieco inną akustyczną rzeczywistość. Instalacja będzie prezentowana przez cały dzień, a wieczorem wydarzenie zwieńczy solowy koncert.

​

Diomedes Cato (ok. 1560–1627) był włoskim kompozytorem i lutnistą, który niemal całe życie spędził w Polsce. Choć urodził się w Serravalle koło Treviso, już jako dziecko przybył wraz z rodziną do Rzeczypospolitej, gdzie zdobył wykształcenie muzyczne i rozwinął swoją karierę artystyczną.

Był jednym z najwybitniejszych lutnistów swojej epoki. Tworzył muzykę wokalną i instrumentalną, sakralną i świecką, łącząc późnorenesansowy styl włoski z elementami rodzącego się baroku oraz wpływami muzyki polskiej. Jako muzyk dworu króla Zygmunta III Wazy podróżował także do Szwecji, gdzie zdobył znaczną sławę jako kompozytor i wykonawca.

Dziś uchodzi za jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiej szkoły lutniowej przełomu XVI i XVII wieku. Szczególne miejsce w jego dorobku zajmują utwory przeznaczone na lutnię – instrument, który był nie tylko głównym narzędziem jego twórczości, lecz także osobistym środkiem artystycznej wypowiedzi.

​

U schyłku życia zamieszkał w Gdańsku, gdzie zmarł w 1627 roku i został pochowany przy kościele św. Mikołaja. Choć pozostaje to jedynie fascynującą hipotezą, niewykluczone, że jego szczątki spoczęły w ossuarium Piwnicy Romańskiej. Jeśli tak było, duch Diomedesa Cato od czterech stuleci pozostaje związany z miejscem, w którym dziś rozbrzmiewa instalacja liuto fantasma.

​

​

Liuto fantasma is an electroacoustic audio installation inspired by the figure of Diomedes
Cato. Its primary source material consists of lute recordings subjected to both subtle transformations and radical processes that often completely obscure their original identity.
The resulting sonic landscape is dreamlike and dark, evoking a kind of musical summoning
of spirits – appearing as distant echoes, fleeting sound masses, and structures emerging from
silence. Through the techniques and language of electroacoustic music, the space of the
Romanesque Cellar becomes immersed in a constantly evolving acoustic environment, where
sounds seem to arrive from different directions and distances.

The installation is built from multiple independent layers and loops, allowing its sonic image
to continuously evolve and creating a slightly different listening experience each time.
Within the historic space of the Romanesque Cellar, sounds continuously change their
position, shape, and relationships, creating a slightly different acoustic reality each time. The
installation will be presented throughout the day, culminating in an evening solo performance..

Diomedes Cato (c. 1560–1627) was an Italian composer and lutenist who spent almost his
entire life in Poland. Although he was born in Serravalle, near Treviso, he arrived in the Polish-
Lithuanian Commonwealth as a child together with his family, where he received his musical
education and developed his artistic career.
He became one of the most distinguished lutenists of his time. Cato composed both vocal
and instrumental music, sacred and secular alike, combining the late Renaissance Italian style with
elements of the emerging Baroque and influences drawn from Polish musical traditions. As a
musician at the court of King Sigismund III Vasa, he also travelled to Sweden, where he gained
considerable recognition as both a composer and performer.
Today, he is regarded as one of the most important representatives of the Polish lute tradition
at the turn of the sixteenth and seventeenth centuries. A special place in his output is occupied by
works for lute – the instrument that served not only as his primary means of composition, but also as his personal vehicle of artistic expression.

In the final years of his life, Cato settled in Gdańsk, where he died in 1627 and was buried at
St. Nicholas Church. Although it remains an intriguing hypothesis, it is possible that his remains were eventually placed in the ossuary of the Romanesque Cellar. If so, the spirit of Diomedes Cato has remained connected to this place for four centuries—an evocative thought as liuto fantasma resounds within these historic walls.