Program nieco przewrotnie łączy dwa niezwiązane ze sobą źródła dźwięku ze względu na podobieństwo ich akustycznej natury. Machina et Natura nie koncentruje się jednak na samej naturze dźwięku jako zjawiska fizycznego. Dialogujące klawesyny (cembali spezzati), generujące gęste faktury, prezentować będą XVII- i XVIII-wieczny repertuar gdański. Całość kontrapunktować i dopełniać będzie elektroakustyczna warstwa Synchronizacji, opartych na materiale z płyty Insect Drummers Krzysztofa Topolskiego, w której dźwięki owadów – wibracje, stuki i drgania – funkcjonują jako pierwotna perkusja natury.
The programme playfully brings together two seemingly unrelated sound sources, drawing on the similarities in their acoustic nature. Yet Machina et Natura is not primarily concerned with the physical properties of sound itself. Two dialoguing harpsichords (cembali spezzati), generating dense and intricate textures, perform seventeenth- and eighteenth-century repertoire associated with Gdańsk. This musical layer is complemented and counterpointed by the electroacoustic work Synchronisations, based on material from Krzysztof Topolski’s album Insect Drummers, in which the sounds of insects—vibrations, clicks, and tremors—function as nature’s primordial percussion.
CEMBALI SPEZZATI :
MAŁGORZATA SKOTNICKA
MAKSYM ZAJĄCZKIEWICZ
klawesyn, szpinet / harpsichord, spinet
KRZYSZTOF ARSZYN TOPOLSKI
elektronika, field recordings, instrumenty perkusyjne
/ electronics, field recordings, percussion instruments
Paul Siefert (1586-1666) – Canzon à 8 (Psalmorum Davidicorum, 1651)
Synchronizacja I
François Dufault (1604-1672) / Hinrich Niewerth (d. 1699) – Suite en ut mineur
Tombeau de Mons: von der Linde
Courante
Sarabande
Gique
Synchronizacja II
Kaspar Förster junior (1616-1673) – Dulcis amor Jesu KBPJ 14
Synchronizacja III
Jean Jeremias du Grain (d. 1756) – Aria Allegro (Cantata: Willkommen Erlöser der Erden)
Synchronizacja IV
Johann Balthasar Christian Freislich (1687-1764) – Das ist meine Freude NesF B44
Arszyn -
Insect Drummers
Krzysztof Topolski / Arszyn
Perkusista, autor projektów z dziedziny muzyki i sztuki dźwięku, tworzący też instalacje dźwiękowe. Zajmuje się field recordingiem, akustyczną ekologią i krajobrazem akustycznym. Tworzy w kręgu współczesnej muzyki improwizowanej, ilustracyjnej,
elektroakustycznej oraz komputerowej. Prowadzi warsztaty akustycznej ekologii.
Percussionist, sound artist, and creator of sound installations. His work explores field recording, acoustic ecology, and soundscapes, drawing on contemporary improvised, electroacoustic, computer, and media-based music. He regularly leads workshops dedicated to acoustic ecology and listening practices.
Muzykuję, myślę o owadach, słyszę owady.
Szwedzki entomolog Frej Ossiannilsson w swojej przełomowej pracy Insect Drummers z 1949 r. skrupulatnie udokumentował mechanizmy produkcji dźwięków u 96 gatunków skoczków i skoczków liściowych. Zaobserwował, że owady te wytwarzają dźwięki, używając struktury analogicznej do narządu bębenkowego występującego u cykad. Ossiannilsson nazwał to zjawisko „Insect Drumming”. Dziś wiemy, że owady te nie uderzają w membranę, lecz wykorzystują narząd zbudowany z błony przypominającej bęben, wprawianej w drgania przez otaczające mięśnie, co pozwala generować charakterystyczne dla gatunku sygnały wibracyjne. Badania Ossiannilssona położyły podwaliny pod zrozumienie komunikacji wibracyjnej u tych owadów, podkreślając złożoność i różnorodność ich zachowań akustycznych.
Przeczytałem o tym we wspaniałej książce Davida Rothenberga Bug Music. How Insects Gave Us Rhythm and Noise i zacząłem zupełnie inaczej postrzegać oraz rozumieć dźwięki wydawane przez owady. Autor rozpoznaje i opisuje bogaty świat bioakustyki owadów na przykładzie rytmicznej aktywności m.in. cykad. Przedstawia fascynujące procesy synchronizacji rytmicznej owadów oraz ich miejsce w krajobrazie akustycznym. Są to dźwięki perkusyjne w swojej istocie.
Fascynuje mnie ich perkusyjność i noise’owość.
I make music, I think about insects, I listen to insects.
In his groundbreaking 1949 study Insect Drummers, the Swedish entomologist Frej Ossiannilsson meticulously documented the sound-producing mechanisms of 96 species of planthoppers and leafhoppers. He observed that these insects generate sounds using a structure analogous to the tymbal organ found in cicadas. Ossiannilsson termed this phenomenon “Insect Drumming.” Today we know that the insects do not strike a membrane; rather, the organ consists of a drum-like membrane set into vibration by surrounding muscles, producing species-specific vibrational signals. Ossiannilsson’s research laid the foundations for our understanding of vibrational communication in these insects, revealing the complexity and diversity of their acoustic behaviour.
I first read about this in David Rothenberg’s wonderful book Bug Music: How Insects Gave Us Rhythm and Noise, and it completely changed the way I perceive and understand insect sounds. Rothenberg explores the rich world of insect bioacoustics, focusing, among other things, on the rhythmic activity of cicadas. He describes the fascinating processes of rhythmic synchronisation among insects and their role within the acoustic landscape. At their core, these are percussive sounds.
I am fascinated by their percussiveness and their noise-like qualities.
Termin Cembali spezzati czyli dialogujące klawesyny – zapożyczony jest z włoskiego terminu cori spezzati, odnoszącego się do tzw. polichóralnego szaleństwa, które ogarnęło Europę na przełomie XVI i XVII wieku.
W Gdańsku taki sposób muzykowania trafił na podatny grunt, ponieważ pozwolił wypełnić dźwiękiem jedną z najbardziej ekstremalnych przestrzeni średniowiecza - miejską farę NMP. Minimum dwa dialogujące chóry były bowiem ustawione w różnych miejscach kościoła. Poza cori spezzati, mogły dialogować także organy. Wielkie kościoły Gdańska posiadały po dwa instrumenty, a kościół NMP w szczytowym okresie miał ich aż pięcioro.
Projekt odczytuje te monumentalne dzieła w sposób bardziej intymny i subiektywny: na dwa klawesyny.
Małgorzata Skotnicka
Klawesynistka, profesor Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku oraz pedagog Zespołu Szkół Muzycznych w Gdańsku-Wrzeszczu. Specjalizuje się w wykonawstwie muzyki dawnej i historycznej praktyce wykonawczej.
Koncertuje jako solistka i kameralistka w Polsce i za granicą, współpracując z czołowymi artystami muzyki dawnej. Inicjatorka licznych przedsięwzięć edukacyjnych i artystycznych, współzałożycielka Polskiego Stowarzyszenia Przyjaciół Muzyki Dawnej oraz wiceprezeska Fundacji Silva Rerum.
Harpsichordist, Professor at the Stanisław Moniuszko Academy of Music in Gdańsk, and teacher at the Music School Complex in Gdańsk-Wrzeszcz. She specialises in early music performance and historically informed performance practice.
She performs as a soloist and chamber musician in Poland and abroad, collaborating with leading early music artists. An initiator of numerous educational and artistic projects, she is a co-founder of the Polish Association of Friends of Early Music and Vice-President of the Silva Rerum Foundation.
Maksym Zajączkiewicz
Klawesynista, pedagog i badacz muzyki dawnej, związany z Akademią Muzyczną im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku.
Doktor sztuk muzycznych, specjalizujący się w muzyce XVII wieku oraz dziedzictwie muzycznym dawnego Gdańska. Laureat ogólnopolskich konkursów klawesynowych, koncertujący jako solista, kameralista i realizator basso continuo. Współpracuje z czołowymi zespołami i instytucjami muzyki dawnej w Polsce.
Harpsichordist, educator, and researcher of early music affiliated with the Stanisław Moniuszko Academy of Music in Gdańsk.
He holds a Doctor of Musical Arts degree and specialises in seventeenth-century music and the musical heritage of historic Gdańsk. A prizewinner of national harpsichord competitions, he performs as a soloist, chamber musician, and continuo player. He collaborates with leading early music ensembles and institutions in Poland.
